Κάμερες αντιεκρηκτικού τύπου

Πυρηνικά και πετροχημικά εργοστάσια, τηλεπικοινωνιακοί σταθμοί και αποθήκες εκρηκτικών είναι μόνο μερικοί από τους βιομηχανικούς χώρους και τις κρίσιμες υποδομές που ενέχουν πολλές προκλήσεις, ακόμα και τον κίνδυνο έκρηξης.

Ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους που έχουν να αντιμετωπίσουν οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις που αξιοποιούν στερεά καύσιμα υλικά, είναι αυτός της έκρηξης. Όλα τα καύσιμα υλικά όταν βρεθούν σε λεπτόκοκκη μορφή και διαχυθούν στην ατμόσφαιρα υπό συγκεκριμένες συνθήκες κάτω από την επίδραση πηγής ανάφλεξης, είναι δυνατόν να αναφλεγούν προκαλώντας πυρκαγιά ή έκρηξη. Ενδεικτικές εγκαταστάσεις οι οποίες έχουν να αντιμετωπίσουν σχετικούς κινδύνους είναι οι βιομηχανίες τροφίμων, οι μύλοι σιτηρών, οι τσιμεντοβιομηχανίες, οι χημικές βιομηχανίες κ.λπ. Στις περιοχές αυτές, και στην περίπτωση που εμφανιστεί πηγή ανάφλεξης (η οποία μπορεί να προέρχεται από κάπνισμα, στατικό ηλεκτρισμό, ηλεκτρικό σπινθήρα κ.λπ.), είναι δυνατόν να δημιουργηθεί πυρκαγιά ή έκρηξη. Οι εκρήξεις, ανάλογα με το μέγεθός τους, είναι δυνατόν να προκαλέσουν σοβαρούς τραυματισμούς εργαζομένων, αλλά και σημαντικές καταστροφές των εγκαταστάσεων.

Οι κάμερες αντιεκρηκτικού τύπου (Explosion Proof) είναι κατασκευασμένες από ειδικό περίβλημα χάλυβα ή αλουμινίου, παρουσιάζοντας ανοχή σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως η σκόνη, η βροχή, η διάβρωση και ο πάγος. Λειτουργούν απροβλημάτιστα σε ακραίες καιρικές συνθήκες, γι’ αυτό και είναι ζωτικής σημασίας για την παρακολούθηση εξωτερικών περιοχών. Οι ανθεκτικές στις εκρήξεις κάμερες μπορούν να τοποθετηθούν στον προστατευόμενο χώρο ή να λειτουργήσουν (ανάλογα το μοντέλο) ως φορητές συσκευές, που μεταφέρονται από εξειδικευμένους χειριστές. Ωστόσο, οι εν λόγω κάμερες και οποιοσδήποτε άλλος εξοπλισμός πρέπει να είναι πιστοποιημένος για τέτοιου είδους χρήση. Πώς όμως κρίνονται οι χώροι αυτοί ως επικίνδυνοι;

Καθορισμός επικίνδυνων περιοχών

Επικίνδυνη περιοχή είναι αυτή στην οποία υπάρχει συνεχώς ή για μικρότερα χρονικά διαστήματα μια δυνητικά εύφλεκτη ατμόσφαιρα λόγω αερίου ή σκόνης. Αυτές οι τοποθεσίες χωρίζονται σε Τμήματα (στη Βόρεια Αμερική) ή Ζώνες ATEX ( στον υπόλοιπο κόσμο). Η Ζώνη / Τμήμα 1 είναι μια τοποθεσία όπου υπάρχει εύφλεκτη ατμόσφαιρα για μεγάλες χρονικές περιόδους, η οποία συνήθως είναι η περιοχή της παραγωγής. Ως Ζώνη / Τμήμα 2 ορίζονται περιοχές που βρίσκονται πιο μακριά από την πηγή του εύφλεκτου υλικού, όπου οι συγκεντρώσεις του είναι πιο χαμηλές και ο κίνδυνος έκρηξης πολύ χαμηλότερος, αν και πιθανός.

Οι ζώνες ATEX με μονοψήφιο αριθμό αφορούν σε εκρηκτική ατμόσφαιρα, αποτελούμενη από μείγμα αέρα και εύφλεκτων ουσιών υπό μορφή αερίων, ατμού ή συγκέντρωσης σταγονιδίων, αλλά όχι υπό μορφή νέφους εύφλεκτης σκόνης / πούδρας / κονιάματος / ινών. Αντίστροφα, οι ζώνες ATEX με διψήφιο αριθμό αφορούν αποκλειστικά σε εκρηκτική ατμόσφαιρα υπό μορφή νέφους εύφλεκτης σκόνης ή ινών στον αέρα. Όσο μικρότερος είναι ο αριθμός της ζώνης ATEX μέσα σε καθεμία από αυτές τις κατηγορίες με βάση την εκρηκτική ατμόσφαιρα, τόσο πιο υψηλός εκτιμάται ο κίνδυνος.

Έτσι, προκύπτουν οι εξής ζώνες ATEX με μονοψήφιο αριθμό:

• Ζώνη 0 (Zone 0): Ύπαρξη εκρηκτικής ατμόσφαιρας μόνιμα, για μεγάλο χρονικό διάστημα ή συχνά.
• Ζώνη 1 (Zone 1): Περιστασιακή δημιουργία εκρηκτικής ατμόσφαιρας κατά τη συνήθη λειτουργία.
• Ζώνη 2 (Zone 2): Δεν θεωρείται δυνατόν να δημιουργηθεί εκρηκτική ατμόσφαιρα κατά τη συνήθη λειτουργία.

Αντίστοιχα, προκύπτουν οι εξής ζώνες ATEX με διψήφιο αριθμό:

• Ζώνη 20 (Zone 20): Ύπαρξη εκρηκτικής ατμόσφαιρας μόνιμα, για μεγάλο χρονικό διάστημα ή συχνά.
• Ζώνη 21 (Zone 21): Περιστασιακή δημιουργία εκρηκτικής ατμόσφαιρας κατά τη συνήθη λειτουργία.
• Ζώνη 22 (Zone 22): Δεν θεωρείται δυνατόν να δημιουργηθεί εκρηκτική ατμόσφαιρα κατά τη συνήθη λειτουργία.

Για τις κάμερες παρακολούθησης που χρησιμοποιούνται στη Ζώνη / Τμήμα 1, η μόνη πρακτική μέθοδος προστασίας μιας κάμερας από εκρήξεις είναι το στιβαρό εξωτερικό περίβλημα γύρω από ολόκληρη την κάμερα, που είναι συνήθως κατασκευασμένο από ανοξείδωτο χάλυβα ή αλουμίνιο. Το περίβλημα δεν έχει σχεδιαστεί μόνο για να εμποδίζει το εκρηκτικό αέριο να εισέλθει στο περίβλημα, αλλά και για να αποτρέψει την εμφάνιση σπινθήρων. Η Ζώνη / Τμήμα 2 δεν απαιτεί απαραίτητα τη χρήση εξωτερικού περιβλήματος – γνωστού και ως περιβλήματος «Ex d» – εφόσον ο σχεδιασμός δεν επιτρέπει την εμφάνιση σπινθήρων και η θερμοκρασία δεν μπορεί να υπερβεί ορισμένα επίπεδα.

Ωστόσο, για πολλούς οργανισμούς, η μόνη επιλογή για παρακολούθηση περιοχών που ανήκουν στη Ζώνη / Τμήμα 2 ήταν είτε να χρησιμοποιήσουν ακριβότερες κάμερες με προστασία από εκρήξεις πιστοποιημένες για την Ζώνη 1, είτε να μην χρησιμοποιήσουν εξοπλισμό βιντεοεπιτήρησης σε αυτές τις περιοχές. Το πρώτο, υποδηλώνει ότι χρησιμοποιούνται λιγότερες κάμερες από το αναμενόμενο, με αποτέλεσμα μειωμένη εκτεταμένη κάλυψη. Το τελευταίο, φυσικά, σημαίνει ότι δεν υπάρχουν καθόλου κάμερες στις περιοχές της Ζώνης 2, δημιουργώντας σημαντικό κίνδυνο για την υγεία και την ασφάλεια.

Νέα γενιά καμερών

Σήμερα, στην αγορά θα βρούμε διαθέσιμες κάμερες με προστασία από εκρήξεις, σχεδιασμένες και πιστοποιημένες ειδικά για τις απαιτήσεις των επικίνδυνων τοποθεσιών της Ζώνης 2. Σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να εξαλείφεται το σενάριο ανάφλεξης. Αυτή η τεχνική / σχεδιασμός περιλαμβάνει εσωτερική προστασία. Τι εννοούμε με αυτό; Η τεχνική που χρησιμοποιείται σήμερα επιτρέπει στην πηγή ενέργειας να υπάρχει μέσα σε ένα μείγμα αέρα, αλλά σύμφωνα με τα όρια σχεδίασης, η ποσότητα της ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας που μπορεί να απελευθερωθεί είναι σε επίπεδα που δεν μπορεί να προκαλέσει ανάφλεξη. Αυτό εξαλείφει τον κίνδυνο σπινθήρων, τόξων ή υπερθέρμανσης. Η ανάπτυξη καμερών ειδικά για αυτές τις περιοχές βελτιώνει την υγεία, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. Νέα μοντέλα καμερών περιλαμβάνουν επίσης Video Analytics που προειδοποιούν άμεσα όταν ανιχνεύσουν καπνό, πυρκαγιά κ.λπ.

Για την ανάπτυξη οποιασδήποτε κάμερας αντιεκρηκτικού τύπου, ο κατασκευαστής χρειάζεται ένα ανεξάρτητο ελεγμένο σύστημα διαχείρισης ποιότητας, για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση.

Εγκαταστάσεις

Οι βιομηχανίες και οι κρίσιμες υποδομές, οπού ο κίνδυνος έκρηξης είναι υψηλός, ονομάστηκαν περιοχές ATEX. Ως αποτέλεσμα, δημιουργήθηκαν και τα πρότυπα ATEX και IECEx. Με βάση τις οδηγίες ΑΤΕΧ (Atmosphere Explosive), τα εναρμονισμένα με αυτές ευρωπαϊκά πρότυπα και την κείμενη ελληνική νομοθεσία, στον τομέα της προστασίας από εκρήξεις, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία των εργαζομένων, των εγκαταστάσεων και του περιβάλλοντος. Μερικές από αυτές τις εγκαταστάσεις είναι οι χημικές βιομηχανίες, οι επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οι επιχειρήσεις διάθεσης αποβλήτων, οι επιχειρήσεις τροφοδοσίας αερίου, οι βιομηχανίες επεξεργασίας ξύλου, οι επιχειρήσεις βαφής µε ψεκασμό, ο τομέας της γεωργίας, οι επιχειρήσεις επεξεργασίας μετάλλου, η βιομηχανία τροφίμων και ζωοτροφών, η φαρμακευτική βιομηχανία, τα διυλιστήρια, οι επιχειρήσεις ανακύκλωσης κ.λπ.