Στο τεύχος αυτό του Security Report φιλοξενείται ένα άρθρο του κ. Μπλιάμπτη Ευθύμιου που αφορά σε μέτρα ασφαλείας που οφείλουν να λαμβάνονται στους κινηματογράφους. Πρόκειται για ένα άρθρο που δημιουργήθηκε βασισμένο σε επιχειρήσεις του εξωτερικού. Τα μέτρα ασφαλείας που παρουσιάζονται στο παρόν άρθρο έχουν προηγουμένως παρουσιαστεί σε σεμινάρια εκπαίδευσης προσωπικού – αφορούν όμως μικρούς και μεγάλους.

Ο ασφαλέστερος τύπος κινηματογράφου είναι ο θερινός (open-air) και ο κινηματογράφος drive-in, καθώς χάρη στην αρχιτεκτονική του ανοιχτού χώρου, εξαλείφονται οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι των κλειστών αιθουσών. Οι συνθήκες είναι ιδανικές για άμεση εκκένωση, καθώς δεν υπάρχουν στενοί διάδρομοι, κλιμακοστάσια ή περίπλοκες έξοδοι. Υπάρχει μηδενικός κίνδυνος εγκλωβισμού, καθώς σε περίπτωση πυρκαγιάς, ο καπνός διασκορπίζεται αμέσως στον αέρα. Όσον αφορά στη σεισμική ασφάλεια, δεν υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσης οροφής, ψευδοροφών ή βαριών μηχανικών εγκαταστάσεων. Στον κινηματογράφο drive-in, το πλεονέκτημα είναι ότι οι θεατές βρίσκονται μέσα στα οχήματά τους, μειώνοντας την πιθανότητα ατομικού τραυματισμού ή ποδοπατήματος σε περίπτωση που χρειαστεί να εκκενωθεί ο χώρος.

Όταν μιλάμε, όμως, αποκλειστικά για εσωτερικούς χώρους, οι σύγχρονοι πολυκινηματογράφοι (multiplex) προσφέρουν το υψηλότερο επίπεδο προστασίας. Πρόκειται για μεγάλα συγκροτήματα κινηματογραφικών αιθουσών που στεγάζονται στο ίδιο κτίριο και διαχειρίζονται από μια ενιαία επιχείρηση. Ο όρος χρησιμοποιείται συνήθως για κινηματογράφους που διαθέτουν από 8 έως 15 αίθουσες, ενώ αν ξεπερνούν τις 16 αίθουσες αποκαλούνται συχνά megaplex.

Κύρια χαρακτηριστικά των κινηματογράφων multiplex είναι οι πολλές αίθουσες και οι πολλές επιλογές:

• Επιτρέπουν ταυτόχρονη προβολή πολλών διαφορετικών ταινιών.

• Είναι εξοπλισμένοι με τα πιο σύγχρονα συστήματα προβολής (όπως 4K Laser, 3D) και κορυφαίας ποιότητας ήχου (όπως Dolby Atmos).

• Περιλαμβάνει premium αίθουσες, όπως IMAX (για τεράστιες οθόνες), 4DX (με κινούμενα καθίσματα και εφέ περιβάλλοντος, όπως αέρα ή νερό) και VIP / Gold Class (με πολυτελείς ξαπλώστρες και σερβίρισμα φαγητού). Συνήθως στεγάζονται μέσα ή δίπλα σε μεγάλα εμπορικά κέντρα, προσφέροντας συνδυαστική ψυχαγωγία (all-in-one).

• Διαθέτουν μεγάλα μπαρ με σνακ, καφετέριες, εστιατόρια, ακόμα και χώρους με ηλεκτρονικά παιχνίδια, μετατρέποντας την έξοδο σε ολοκληρωμένη εμπειρία διασκέδασης.

• Έχουν αμφιθεατρική διάταξη, δηλαδή οι θέσεις είναι τοποθετημένες με έντονη κλίση, ώστε η ορατότητα προς την οθόνη να είναι τέλεια από οποιοδήποτε κάθισμα, χωρίς να εμποδίζει ο μπροστινός θεατής.

• Έχουν τους ασφαλέστερους εσωτερικούς χώρους. Αν και φιλοξενούν μεγάλο όγκο κοινού, οι σύγχρονες νεόδμητες εγκαταστάσεις υπερέχουν των παλαιών μονοκάναλων αιθουσών, μιας και υπάρχουν αυστηροί κατασκευαστικοί κώδικες.

• Είναι σχεδιασμένοι με βάση τις πιο πρόσφατες και αυστηρές ευρωπαϊκές αντισεισμικές και αντιπυρικές προδιαγραφές. Στην αυτοματοποιημένη πυρόσβεση, διαθέτουν προηγμένα συστήματα καταϊονιστήρων και αυτόματες θύρες απομόνωσης καπνού. Υπάρχει συνεχής επιτήρηση, με την ύπαρξη μόνιμου προσωπικού ασφαλείας και οργανωμένης ομάδας ταξιθετών, εκπαιδευμένων στις εκκενώσεις. Τα υλικά που αξιοποιούνται, όπως οι μοκέτες και τα καθίσματα, είναι βραδυφλεγή και καθυστερούν την εξάπλωση της πυρκαγιάς.

Η ασφάλεια στους κινηματογράφους χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες

Ασφάλεια θεατών & πυροπροστασία: Οι κινηματογράφοι υποχρεούνται από τον νόμο να τηρούν αυστηρά μέτρα για την προστασία του κοινού σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Οι φωτιζόμενες έξοδοι κινδύνου πρέπει να παραμένουν πάντα ξεκλείδωτες και ελεύθερες από εμπόδια κατά τη διάρκεια των προβολών, ενώ τα συστήματα πυρανίχνευσης, με τους αυτόματους καταϊονιστήρες και με πυροσβεστήρες, σε εμφανή σημεία. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη σε περίπτωση διακοπής ρεύματος: σήμανση, ειδικός φωτισμός ασφαλείας και σχέδιο διαφυγής με ευδιάκριτους χάρτες εκκένωσης στους διαδρόμους.

Ασφαλιστική κάλυψη επιχείρησης: Κάθε αίθουσα προβολής χρειάζεται εξειδικευμένα προγράμματα ασφάλισης για τη νόμιμη και εύρυθμη λειτουργία της. Η ασφάλιση Γενικής Αστικής Ευθύνης καλύπτει σωματικές βλάβες ή υλικές ζημιές τρίτων (θεατών) από ατυχήματα εντός του χώρου. Όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, πρέπει να υπάρχει προστασία του κτιρίου και του ακριβού τεχνολογικού εξοπλισμού από πυρκαγιά, πλημμύρα, κλοπή ή βανδαλισμούς.

Υγεία και ασφάλεια στην εργασία: Οι διαχειριστές των αιθουσών οφείλουν να προστατεύουν το προσωπικό τους (τεχνικούς, υπαλλήλους έκδοσης εισιτηρίων, καθαριστές κ.λπ.) με μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ), παρέχοντας κατάλληλο εξοπλισμό στους εργαζόμενους για τη συντήρηση των μηχανημάτων, σύμφωνα με τους Κανόνες Ασφάλειας Θεάτρων & Κινηματογράφων. Πρέπει, ακόμα, να υπάρχει εκπαίδευση προσωπικού, με σεμινάρια για τη διαχείριση κρίσεων, την παροχή πρώτων βοηθειών και τη σωστή καθοδήγηση του κοινού σε περίπτωση εκκένωσης.

Ειδικά μέτρα ασφάλειας σε κινηματογράφους

Ακολουθούν 28 ειδικά και εξειδικευμένα μέτρα ασφαλείας, τα οποία εστιάζουν στην προηγμένη τεχνολογία, τις αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες και τις ειδικές διαδικασίες των σύγχρονων κινηματογράφων, για την επίτευξη της μέγιστης δυνατής ασφάλειας.

1. Τεχνολογία και αυτοματισμοί αίθουσας με συστήματα Panic Hardware, με μπάρες πανικού στις εξόδους κινδύνου που ανοίγουν αυτόματα με ελάχιστη πίεση από μέσα, αλλά παραμένουν κλειδωμένες εξωτερικά.

2. Αυτόματη διακοπή προβολής, διασύνδεση του συστήματος πυρανίχνευσης με τον προβολέα, ώστε να σταματά η ταινία και να ανάβουν αυτόματα τα φώτα (house lights) σε κρίση.

3. Πυρίμαχες κουρτίνες απομόνωσης καπνού ή ρολά που κατεβαίνοντας εμποδίζουν την εξάπλωση καπνού μεταξύ των αιθουσών.

4. Δυναμικός φωτισμός δαπέδου, όπως φωσφορίζουσες λωρίδες LED στα σκαλοπάτια που καθοδηγούν τους θεατές ακόμη και σε πλήρη συσκότιση ή απώλεια ρεύματος.

5. Αισθητήρες CO2 και εξαερισμός, με μηχανισμούς που αυξάνουν αυτόματα την εισροή νωπού αέρα αν τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα ξεπεράσουν τα όρια ασφαλείας.

6. Ασφάλεια τεχνολογικού εξοπλισμού με αυτόματη κατάσβεση booth, εγκαθιστώντας ειδικά συστήματα ξηράς σκόνης ή αερίου (Inergen/FM200) στο δωμάτιο προβολής για κατάσβεση χωρίς χρήση νερού.

7. Θερμικές κάμερες στους προβολείς με αισθητήρες υπερθέρμανσης στα συστήματα laser ή τις λάμπες Xenon, που κλείνουν το μηχάνημα πριν προκληθεί βραχυκύκλωμα.

8. Γείωση και προστασία τάσης με συστήματα UPS και σταθεροποιητές τάσης για την αποτροπή έκρηξης ή πυρκαγιάς από υπερτάσεις του δικτύου.

9. Απομακρυσμένο Safe Power-Off, με κεντρικό διακόπτη (Master Switch) στην υποδοχή ή το γραφείο ασφαλείας για άμεση διακοπή ρεύματος σε όλο το κτίριο.

10. Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός, αντιβακτηριδιακά υλικά, βραδυφλεγή υφάσματα σε καθίσματα με πιστοποίηση Class 1 IM (μη αναφλέξιμα), που δεν παράγουν τοξικά αέρια αν καούν.

11. Σκάλες με αντιολισθητική επίστρωση, ειδικά ελαστικά ή ανάγλυφα τελειώματα (nosing) σε κάθε σκαλοπάτι για την αποτροπή πτώσης στο σκοτάδι.

12. Ζώνες ασφαλείας για ΑμεΑ, με ειδικά διαμορφωμένους, πλατείς χώρους για αμαξίδια που δεν εμποδίζουν τις γραμμές ροής των υπόλοιπων θεατών.

13. Θωρακισμένα τζάμια κυλικείου, χρησιμοποιώντας τζάμια ασφαλείας (tempered / laminated) στα stand των τροφίμων για αποφυγή εκτίναξης θραυσμάτων σε περίπτωση έκρηξης ή πρόσκρουσης.

14. Ειδικές διαδικασίες και διαχείριση κρίσεων Night Audit ασφαλείας, με σχολαστικό έλεγχο των αιθουσών μετά την τελευταία προβολή για πιθανό εντοπισμό εγκλωβισμένων, εύφλεκτων υλικών ή ξεχασμένων αντικειμένων.

15. Ακουστική καθοδήγηση που μεταδίδει ηχογραφημένες φωνητικές οδηγίες εκκένωσης σε πολλές γλώσσες.

16. Συστήματα Intercom με απευθείας γραμμή επικοινωνίας μεταξύ του booth προβολής, των ταμείων και των ομάδων ασφαλείας.

17. Εγκατάσταση απινιδωτών και αυτόματου εξωτερικού απινιδωτή στο φουαγιέ για περιπτώσεις καρδιακών επεισοδίων λόγω σοκ ή έντασης.

18. Διαχωρισμός ροών (In/Out), όπως ο σχεδιασμός θυρών, ώστε η είσοδος των θεατών της επόμενης προβολής να μην διασταυρώνεται με την έξοδο της προηγούμενης.

19. Ψηφιακή ασφάλεια (Cybersecurity) για την προστασία του δικτύου προβολής από κακόβουλες επιθέσεις (hacking) που θα μπορούσαν να σαμποτάρουν τα συστήματα ασφαλείας ή τον φωτισμό.

20. Πρωτόκολλο “Clear Aisles” όπως ο υποχρεωτικός έλεγχος από τους ταξιθέτες στα πρώτα 5 λεπτά της ταινίας για να βεβαιωθεί ότι κανένας θεατής δεν έχει καθίσει στα σκαλοπάτια.

21. Υποχρεωτικά από τον Νόμο συστήματα Panic Hardware (μπάρες πανικού) σε όλες τις θύρες κινδύνου, που θα επιτρέπουν το άμεσο άνοιγμα προς την κατεύθυνση διαφυγής με μια απλή πίεση.

22. Αυτόματη διακοπή προβολής με την ενεργοποίηση του γενικού συναγερμού πυρκαγιάς. Το σύστημα προβολής πρέπει να διακόπτεται αυτόματα και να ανάβει ο γενικός φωτισμός της αίθουσας.

23. Δυναμικός φωτισμός δαπέδου / σήμανση, για παράδειγμα ο φωτισμός των σκαλοπατιών και τα φωτεινά σήματα “EXIT” με αυτόνομη μπαταρία, είναι υποχρεωτικά για να λειτουργούν σε διακοπή ρεύματος.

24. Αντιπυρικά και βραδυφλεγή υλικά στις μοκέτες, τις κουρτίνες της σκηνής και τα υφάσματα των καθισμάτων, με επίσημα πιστοποιητικά βραδυφλεγίας (αντίσταση στην ανάφλεξη) κατά την αδειοδότηση.

25. Ο Κτιριοδομικός Κανονισμός επιβάλλει συγκεκριμένο ποσοστό θέσεων για αμαξίδια ΑμεΑ, οι οποίες πρέπει να έχουν άμεση και ισόπεδη πρόσβαση στις οδούς διαφυγής.

26. Πρωτόκολλο “Clear Aisles” (Ελεύθεροι Διάδρομοι), σύμφωνα με το οποίο απαγορεύεται αυστηρά από τις αστυνομικές και πυροσβεστικές διατάξεις η τοποθέτηση πρόσθετων καθισμάτων ή η παραμονή όρθιων θεατών στους διαδρόμους και τα σκαλοπάτια.

27. Υποχρεωτικά υπό προϋποθέσεις (βάσει μεγέθους / χωρητικότητας) είναι η αυτόματη κατάσβεση, η υποχρέωση εγκατάστασης αυτόματων συστημάτων κατάσβεσης – εξαρτάται από τον συνολικό πληθυσμό του κτιρίου και τον όγκο της αίθουσας. Στους κινηματογράφους multiplex είναι πρακτικά υποχρεωτικά.

28. Ακουστική καθοδήγηση (Voice Evacuation) – για πολύ μεγάλους χώρους συνάθροισης κοινού, η απλή σειρήνα δεν αρκεί, απαιτείται σύστημα αναγγελιών που καθοδηγεί φωνητικά το κοινό.

Νομικό πλαίσιο

Το νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα για την αστική ευθύνη των ιδιοκτητών και εκμεταλλευτών κινηματογράφων σε περίπτωση ατυχήματος βασίζεται κυρίως στον Αστικό Κώδικα και τη νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών.

Η Βάση της Ευθύνης (Αστικός Κώδικας): Ο ιδιοκτήτης ή διαχειριστής του κινηματογράφου φέρει ευθύνη αποζημίωσης όταν το ατύχημα οφείλεται σε δική του υπαιτιότητα ή των προστηθέντων του (υπαλλήλων), Άρθρο 914 ΑΚ (Αδικοπραξία). Όποιος παράνομα και υπαίτια ζημιώσει άλλον, υποχρεούται να τον αποζημιώσει. Αν ο κινηματογράφος δεν τήρησε τα μέτρα ασφαλείας (π.χ. κακός φωτισμός, βρεγμένο πάτωμα χωρίς σήμανση) και τραυματιστεί θεατής, υπάρχει αδικοπρακτική ευθύνη, Άρθρο 922 ΑΚ (Ευθύνη από πράξεις προστηθέντων).

Ευθύνη Παρόχου Υπηρεσιών (Νόμος 2251/1994): Οι θεατές θεωρούνται καταναλωτές και προστατεύονται από το αυστηρό πλαίσιο του Νόμου για την Προστασία των Καταναλωτών, Νόμος 2251/1994. Ο παρέχων υπηρεσίες (ο κινηματογράφος) ευθύνεται για κάθε περιουσιακή ζημία ή σωματική βλάβη που προκλήθηκε στον καταναλωτή κατά την παροχή της υπηρεσίας.

Αντικειμενική Ευθύνη (σχετική): Ο καταναλωτής πρέπει απλώς να αποδείξει τη ζημία και τη σχέση της με την υπηρεσία. Ο ιδιοκτήτης απαλλάσσεται μόνο αν αποδείξει ότι δεν υπάρχει δική του παρανομία ή ότι η ζημία οφείλεται σε ανωτέρα βία ή σε αποκλειστική υπαιτιότητα του ίδιου του θεατή.

Υποχρέωση Πρόνοιας και Ασφάλειας του Χώρου: Οι δικαστικές αποφάσεις στην Ελλάδα ορίζουν ότι κάθε επιχείρηση που δέχεται κοινό, έχει «γενική υποχρέωση πρόνοιας και ασφάλειας». Αυτό σημαίνει ότι ο ιδιοκτήτης οφείλει, να εξαλείφει κάθε πηγή κινδύνου που θα μπορούσε να προβλέψει ένας μέσος συνετός άνθρωπος. Να συντηρεί άψογα τις κτιριακές εγκαταστάσεις (σπασμένα καθίσματα, χαλασμένα σκαλοπάτια). Να προειδοποιεί έγκαιρα για προσωρινούς κινδύνους (π.χ. ολισθηρότητα λόγω καθαρισμού).

Αποζημίωση: Σε περίπτωση που θεμελιωθεί ευθύνη του κινηματογράφου, ο παθών δικαιούται αποζημίωση, με θετική ζημία – ιατρικά έξοδα, νοσήλια, φάρμακα, αποκλειστικές νοσοκόμες – με αποθετική ζημία (διαφυγόντα κέρδη) – χρήματα που έχασε ο θεατής επειδή δεν μπορούσε να πάει στην εργασία του λόγω του τραυματισμού. Ηθική βλάβη που αφορά χρηματική ικανοποίηση για την ψυχική και σωματική ταλαιπωρία ή αποζημίωση για ψυχική οδύνη προς την οικογένεια σε περίπτωση θανάτου.

Οι δικαστικές αποφάσεις και οι νομικοί συμβιβασμοί για ατυχήματα σε κινηματογράφους εστιάζουν στην ευθύνη των ιδιοκτητών για πλημμελή συντήρηση, την έλλειψη φωτισμού και την ασφάλεια των κοινόχρηστων χώρων.

Η ασφάλεια στους κινηματογράφους δεν αποτελεί πλέον μια απλή νομική υποχρέωση ή μια σειρά από τυπικά μέτρα πυροπροστασίας, αλλά τον θεμέλιο λίθο για την επιβίωση και την εξέλιξη της ίδιας της βιομηχανίας του θεάματος. Η σύγχρονη κινηματογραφική αίθουσα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην απόλυτη προστασία των θεατών και τη διατήρηση μιας ευχάριστης, απρόσκοπτης εμπειρίας στην ψυχαγωγία. Η ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογιών, όπως τα αυτοματοποιημένα συστήματα διαχείρισης κρίσεων, ο έξυπνος φωτισμός δαπέδου και οι αυστηροί έλεγχοι ψηφιακής και φυσικής ασφάλειας, αποδεικνύει ότι οι επιχειρήσεις οφείλουν να είναι προετοιμασμένες για κάθε ενδεχόμενο, από μια απλή πτώση λόγω κακού φωτισμού έως ακραία περιστατικά ανωτέρας βίας. Παράλληλα, η αυστηροποίηση της νομοθεσίας και η πρόσφατη δικαστική νομολογία του 2026 υπενθυμίζουν στους ιδιοκτήτες ότι η «γενική υποχρέωση πρόνοιας» είναι αδιαπραγμάτευτη και η αστική τους ευθύνη απόλυτη. Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, ο ασφαλέστερος κινηματογράφος είναι αυτός που συνδυάζει τις άρτιες υποδομές με ένα άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό και ένα ενημερωμένο κοινό. Μόνο μέσα από αυτή την ολιστική προσέγγιση μπορεί η σκοτεινή αίθουσα να παραμείνει ένας χώρος μαγείας, συναισθημάτων και, πάνω απ’ όλα, απόλυτης σιγουριάς για κάθε θεατή..