Ένοπλες επιθέσεις σε πολυπληθείς χώρους

Η πρόσφατη παρ’ ολίγον δολοφονική επίθεση σε κλαμπ του Μικρολίμανου, στον Πειραιά, έφερε με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο το διαρκώς οξυνόμενο πρόβλημα στον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο των τυφλών δολοφονικών ένοπλων επιθέσεων ενός ή περισσοτέρων δραστών, που επιδιώκουν χωρίς συγκεκριμένη…

Η πρόσφατη παρ’ ολίγον δολοφονική επίθεση σε κλαμπ του Μικρολίμανου, στον Πειραιά, έφερε με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο το διαρκώς οξυνόμενο πρόβλημα στον ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο των τυφλών δολοφονικών ένοπλων επιθέσεων ενός ή περισσοτέρων δραστών, που επιδιώκουν χωρίς συγκεκριμένη στόχευση, τη δολοφονία πολλών αθώων συνανθρώπων τους. Μια επίκαιρη έρευνα του FBI ρίχνει φως στο σκοτάδι παρόμοιων επιθέσεων σε αμερικανικό έδαφος.

Αυτές τις ημέρες δημοσιεύτηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα του FBI που την υλοποίησε σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο του Τέξας και το Κέντρο Εκπαίδευσης Επιβολής Νόμου. Η έρευνα αυτή έχει ως θέμα της τα περιστατικά όπου πρωταγωνιστούν εκτελεστές που πυροβολούν κατά των θυμάτων τους σε μαζικούς ή πολυσύχναστους χώρους. Ζητούμενο της μελέτης αυτής ήταν να καταγραφούν τόσο τα γεγονότα και τα στατιστικά στοιχεία, όσο και να υπάρξει μια προσπάθεια για καλύτερη πρόληψη, προετοιμασία για αποτροπή και άμεση απάντηση σε τέτοιας κλίμακας περιστατικά στο μέλλον.

Η μελέτη του FBI έχει τίτλο «A Study of Active Shooter Incidents in the UnitedStates Between 2000 and 2013» και περιλαμβάνει 160 περιστατικά ένοπλης βίας, μεταξύ των ετών 2000 και 2013. Ανάμεσα σε αυτά τα περιστατικά περιλαμβάνονται και οι πολύκροτες περιπτώσεις του Virginia Tech, του Sandy Hook Elementary School, του αμερικανικού μουσείου Holocaust Memorial Μuseum, του Fort Hood, του the Aurora στο Κολοράντο, του κινηματοθέατρου Cinemark Century 16, του Sikh Temple στο Γουισκόνσιν, του Washington Navy Yard και πολλών άλλων τραγικών περιστατικών που συγκλόνισαν την αμερικανική κοινωνία, και όχι μόνο.

Η ειδική πράκτορας του FBI Katherine Schweit, η οποία είναι επικεφαλής της πρωτοβουλίας Active Shooter Initiative, διατύπωσε την άποψη ότι η μελέτη αυτή «καταδεικνύει την ανάγκη όχι μόνο να ενισχυθεί το σκέλος της προετοιμασίας εκ μέρους των αρχών επιβολής του νόμου και άλλων μηχανισμών άμεσης επέμβασης, ώστε να αντιμετωπίζουν πιο άμεσα και πιο αποτελεσματικά τέτοια περιστατικά». Επισήμανε δε και το ζήτημα της διαρκούς ενημέρωσης των πολιτών που θα πρέπει να συμμετάσχουν σε συζητήσεις και εκπαιδεύσεις που θα εστιάζουν στις αποφάσεις που θα πρέπει να λάβουν σε μια κρίσιμη κατάσταση, όπου δράστες βάλλουν με όπλα κατά ανθρώπινων ζωών.

“Active shooting”

Το FBI τόνισε ότι η έκθεση αξιολογεί τα περιστατικά που συνδέονται με το φαινόμενο του «active shooting» ή αλλιώς το φαινόμενο που έχει εμφανιστεί στις αναπτυγμένες δυτικές κοινωνίες, και περιγράφει μια κατάσταση όπου ένας ή περισσότεροι ένοπλοι εισβάλλουν σε δημόσιο χώρο και πυροβολούν αναιτίως και αδιακρίτως ενάντια σε αθώους και ανυπεράσπιστους πολίτες. Ο όρος του «active shooting» είναι πιο συγκεκριμένος από τον όρο «μαζικοί πυροβολισμοί», και δεν περιλαμβάνει όλες τις μαζικές δολοφονίες ή πυροβολισμούς σε δημόσιους χώρους. Το FBI ορίζει τους «active shooters» ως άτομα που εμπλέκονται ενεργά στη δολοφονία ή την απόπειρα δολοφονίας ανθρώπων σε κατοικημένες περιοχές (εξαιρώντας τους πυροβολισμούς που σχετίζονται με συμμορίες ή άλλα βίαια περιστατικά). Ο χαρακτηρισμός “active”, δηλαδή «ενεργός», αφορά στην ικανότητα των Αρχών και των δυνάμεων άμεσης επέμβασης να επηρεάσουν την έκβαση του περιστατικού με βάση τις ενέργειες που θα πράξουν.

Αυξητική τάση

Η έκθεση ανακάλυψε ότι τα περιστατικά που αφορούν τυφλές δολοφονικές επιθέσεις μέσα στο πλήθος γίνονται όλο και πιο συχνά. Τα πρώτα επτά χρόνια της μελέτης δείχνουν κατά μέσο όρο 6,4 περιστατικά ετησίως, ενώ τα τελευταία επτά χρόνια δείχνουν 16,4 περιστατικά ετησίως. Αυτά τα περιστατικά οδήγησαν σε συνολικά 1.043 θύματα, εκ των οποίων τα 486 σκοτώθηκαν και τα 557 τραυματίστηκαν, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι δολοφόνοι.

«Η τάση αυτή ενισχύει την ανάγκη να παραμείνουμε σε εγρήγορση σχετικά με τις προσπάθειες πρόληψης και επιβολής του νόμου, ενώ χρειάζεται και ειδική μέριμνα και βοήθεια στις κοινότητες και τις περιοχές που πλήττονται από τέτοια τραγικά περιστατικά», ανέφερε η έκθεση.

Η έκθεση του FBI έδειξε επίσης την καταστροφή που ένας αδίστακτος εκτελεστής τέτοιας ποιότητας μπορεί να προκαλέσει σε μόλις λίγα λεπτά. Η διάρκεια του συμβάντος μπορούσε να εξακριβωθεί σε 64 από τα 160 περιστατικά. Η έκθεση διαπίστωσε, λοιπόν, ότι 44 περιστατικά – ή 69% του συνόλου των περιστατικών- έληξαν μέσα σε 5 λεπτά ή και λιγότερο. Μάλιστα, σε 23 περιστατικά, τα δραματικά γεγονότα εκτυλίχθηκαν σε 2 μόλις λεπτά ή και σε ακόμα λιγότερο χρόνο.

Εκπαίδευση του κοινού

Αν και οι Αρχές επιβολής του νόμου συχνά έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν σε λίγα μόνο λεπτά, η έκθεση σημειώνει ότι η σύντομη διάρκεια αυτών των περιστατικών συχνά μεταθέτει εκ των πραγμάτων τη λήψη σημαντικών αποφάσεων «ζωής και θανάτου» στα χέρια και στην κρίση των πολιτών. Αυτή η παράμετρος καθιστά ζωτικής σημασίας την παροχή κατάρτισης στο ευρύ κοινό και τους πολίτες σχετικά με τις αποφάσεις που ενδέχεται να κληθούν να λάβουν. Σε τουλάχιστον 65 από τα 160 περιστατικά, η ενεργός εμπλοκή πολιτών ή η αυτοκτονία του δράστη ήταν που έληξαν τη σκηνή του εγκλήματος, προτού προλάβουν να επέμβουν οι αρχές ασφαλείας.

«Αναγνωρίζοντας την όλο και αυξανόμενη εμφάνιση περιστατικών δολοφονικών επιθέσεων σε δημόσιους χώρους, που ξεδιπλώνονται με την αδίστακτη δράση ένοπλων ατόμων ή ομάδων, η μελέτη του FBI υπογραμμίζει και την ανάγκη της εκπαίδευσης και των ασκήσεων, όχι μόνο για τις αρχές άσκησης του νόμου, αλλά και για τους ίδιους τους πολίτες. Είναι σημαντικό επίσης η εκπαίδευση και οι ασκήσεις του κοινού να μην περιλαμβάνουν μόνο την κατανόηση των απειλών που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν όσοι πολίτες τύχουν σε περιστατικό ενεργούς ένοπλης βίας, αλλά να λάβουν γνώση των ρίσκων καθώς και των διαθέσιμων δυνατοτήτων άμεσης παρέμβασης για την καταστολή ή την επίλυση μιας τέτοιας κρίσης», τονίζεται με έμφαση στη μελέτη του FBI.

Στόχοι σχολεία και σχολές

Με βάση τα στοιχεία του FBI, η μεγάλη πλειοψηφία των περιστατικών ένοπλων επιθέσεων μαζικής κλίμακας (45,6%) έχει λάβει χώρα σε εμπορικούς χώρους (73 περιπτώσεις), ενώ το 24,3% των περιστατικών έχουν εκδηλωθεί σε εκπαιδευτικούς χώρους (39 περιστατικά). Ωστόσο, αυτό που εντυπωσιάζει είναι ότι οι τελευταίες περιπτώσεις, δηλαδή τα περιστατικά που έχουν λάβει χώρα σε σχολεία και πανεπιστημιακές σχολές, έχουν τον υψηλότερο αριθμό θυμάτων. Συγκεκριμένα, τα 39 αυτά περιστατικά είχαν ως αποτέλεσμα 117 νεκρούς και 120 τραυματίες!

Σύμφωνα με την ίδια την έκθεση, «τα περιστατικά ένοπλης βίας που έχουν εκδηλωθεί σε εκπαιδευτικούς χώρους είναι και τα πιο αιματηρά, έχοντας τις μεγαλύτερες ανθρώπινες απώλειες». Για παράδειγμα, ο μεγαλύτερος αριθμός θυμάτων ανάμεσα στα 160 περιστατικά σημειώθηκε στην πολυτεχνική σχολή της Βιρτζίνια (Virginia Polytechnic Institute) και στο πανεπιστήμιο του Μπλάκσμπουργκ (State University Blacksburg) της Βιρτζίνια (32 νεκροί, 17 τραυματίες), καθώς και στο Sandy Hook Elementary School στο Νιού Τάουν του Κονέκτικαντ (26 νεκροί, 2 τραυματίες, και ένας νεκρός κάτοικος).

«Προφίλ» δραστών

Στους σκοπούς της μελέτης του FBI δεν περιλαμβάνονταν η διερεύνηση των κινήσεων των εκτελεστών. Ωστόσο η μελέτη κατέγραψε και πιστοποίησε τα τυπικά χαρακτηριστικά τους. Για παράδειγμα, οι δράστες που εμπλέκονταν σε περιστατικά επιθέσεων σε πανεπιστήμια ήταν τυπικά φοιτητές σε αυτές τις σχολές. Ακόμα περισσότερο, η έρευνα ανέδειξε το γεγονός ότι στις περισσότερες περιπτώσεις, οι δράστες επέλεξαν να ενεργήσουν μόνοι τους, όπως επίσης και ότι στην πλειονότητά τους ήταν αρσενικού φύλου.

Οι περιπτώσεις ένοπλης βίας με στόχο το πλήθος σε δημόσιους χώρους τείνουν να ολοκληρώνονται με απόφαση του δράστη. Πάνω από τα μισά περιστατικά -90 επιθέσεις- έληξαν με πρωτοβουλία του ένοπλου δράστη, εκ τω οποίων το 64% «έκλεισαν» με αυτοκτονία του. Μόλις 21 περιστατικά έληξαν μετά από παρέμβαση άοπλων πολιτών, που με επιτυχία αφόπλισαν και περιόρισαν τον δράστη.

Διερευνώντας τους κινδύνους που διατρέχουν οι δυνάμεις του νόμου στις περιπτώσεις που επεμβαίνουν προκειμένου να αποτρέψουν την εκδήλωση τέτοιων εγκληματικών ενεργειών, η μελέτη του FBI δείχνει ότι όπου επενέβησαν και ήρθαν σε συμπλοκή με τον/τους δράστη/δράστες, είχαν και αξιοσημείωτες απώλειες. Ειδικότερα, σε 21 από τα 45 περιστατικά, όπου αστυνομικοί επενέβησαν για να καταστείλουν την επίθεση, 9 από αυτούς σκοτώθηκαν και 28 τραυματίστηκαν.

Χρησιμοποιώντας τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης, το FBI αναφέρει ότι οι εμπειρογνώμονες που αναλύουν τη συμπεριφορά των δραστών, θα έχουν τη δυνατότητα να ερευνήσουν βαθύτερα τους λόγους για τους οποίους οι ένοπλοι δράστες έδρασαν με το συγκεκριμένο τρόπο, σε μια προσπάθεια συμβολής στην ενίσχυση των προσπαθειών πρόληψης τέτοιων εγκληματικών ενεργειών σε όλη την κλίμακα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το γεγονός ότι στο στόχαστρο τέτοιων εγκληματιών μπορεί να βρεθεί ο οποιοσδήποτε καθιστά ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη να αναδειχτεί αυτό το ζήτημα σε όλες τις χώρες που αντιμετωπίζουν παρόμοια φαινόμενα, να αναλυθούν οι γενεσιουργές αιτίες τους και να ληφθούν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες από την πλευρά των αρχών, για τη ριζική αντιμετώπισή τους.

{gallery}1009{/gallery}