Αναγνώριση από το WiFi χωρίς συσκευή – Νέους κανόνες προστασίας ζητούν οι ειδικοί

Τα δίκτυα WiFi βρίσκονται πλέον παντού, επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την ιδιωτικότητα και ζητούν αυστηρότερες δικλίδες προστασίας στα μελλοντικά πρότυπα ασύρματης επικοινωνίας.

Για πολλά χρόνια, η συζήτηση γύρω από την παρακολούθηση επικεντρωνόταν σε κάμερες, smartphones και εφαρμογές. Όμως νέα έρευνα αποκαλύπτει ένα λιγότερο προφανές – και πολύ πιο διαδεδομένο – μέσο: τα ίδια τα δίκτυα WiFi.

Επιστήμονες από το Karlsruhe Institute of Technology στη Γερμανία έδειξαν ότι είναι εφικτό να αναγνωρίζεται η παρουσία και η ταυτότητα ανθρώπων απλώς και μόνο από τον τρόπο που τα ραδιοκύματα του WiFi «σπάνε» και διαχέονται στον χώρο. Χωρίς να απαιτείται κινητό, smartwatch ή οποιαδήποτε προσωπική συσκευή, το ανθρώπινο σώμα αφήνει πίσω του ένα μοναδικό αποτύπωμα στα ασύρματα σήματα.

Η λογική θυμίζει κάμερα – μόνο που αντί για φως χρησιμοποιούνται ραδιοκύματα. Καθώς αυτά ανακλώνται σε τοίχους, έπιπλα και ανθρώπους, δημιουργούν μοτίβα που μπορούν να συλλεχθούν και να αναλυθούν. Με τη βοήθεια μηχανικής μάθησης, τα μοτίβα αυτά μετατρέπονται σε «εικόνες» που επιτρέπουν την ταυτοποίηση ενός ατόμου από διαφορετικές γωνίες και σε διαφορετικές συνθήκες.

Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι όλη αυτή η διαδικασία δεν απαιτεί εξειδικευμένο εξοπλισμό. Αρκούν συμβατικές WiFi συσκευές, όπως ένας κοινός δρομολογητής. Τα ίδια τα δίκτυα ανταλλάσσουν διαρκώς τεχνικές πληροφορίες για τη βελτιστοποίηση της σύνδεσης — δεδομένα που μεταδίδονται χωρίς κρυπτογράφηση και μπορούν να υποκλαπούν από οποιονδήποτε βρίσκεται εντός εμβέλειας.

Με την κατάλληλη ανάλυση, αυτά τα δεδομένα επιτρέπουν τη δημιουργία ενός «ραδιογραφικού» προφίλ του χώρου και των ανθρώπων μέσα σε αυτόν. Ακόμη και αν κάποιος έχει απενεργοποιήσει όλες τις προσωπικές του συσκευές, παραμένει ορατός στο δίκτυο, αρκεί να υπάρχουν ενεργά WiFi σημεία τριγύρω.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι, σε δοκιμές με σχεδόν 200 άτομα, η τεχνολογία πέτυχε εξαιρετικά υψηλά ποσοστά ακρίβειας στην αναγνώριση, ανεξάρτητα από τον τρόπο κίνησης ή τη θέση του σώματος. Και αφού εκπαιδευτεί το σύστημα, η ταυτοποίηση γίνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Αυτό μετατρέπει τα WiFi routers σε κάτι πολύ παραπάνω από απλές συσκευές σύνδεσης: σε σιωπηλούς παρατηρητές. Σε ένα περιβάλλον όπου ασύρματα δίκτυα υπάρχουν σχεδόν παντού – σε σπίτια, γραφεία, καφέ και δημόσιους χώρους – η δυνατότητα μαζικής και αόρατης επιτήρησης παύει να είναι θεωρητικό σενάριο.

Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι σήμερα υπάρχουν ευκολότεροι τρόποι παρακολούθησης, από κάμερες ασφαλείας μέχρι δεδομένα κινητών. Όμως το WiFi έχει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: λειτουργεί στο παρασκήνιο, χωρίς να τραβά την προσοχή και χωρίς να δημιουργεί υποψίες. Ο κίνδυνος, επισημαίνουν, γίνεται ιδιαίτερα οξύς σε περιβάλλοντα όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν προστατεύονται επαρκώς. Η τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση πολιτών ή διαδηλωτών χωρίς καμία ορατή ένδειξη επιτήρησης.

Γι’ αυτό και οι ερευνητές καλούν σε άμεση ενσωμάτωση ισχυρότερων δικλίδων ιδιωτικότητας στα μελλοντικά πρότυπα WiFi. Καθώς τα ασύρματα δίκτυα εξελίσσονται, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι μπορούν να κάνουν — αλλά ποια όρια πρέπει να τους τεθούν.