Απάτες άνω των 440 δις δολαρίων – Πως το AI δημιουργεί μια νέα παγκόσμια «βιομηχανία» εγκλήματος

Με τη βοήθεια του AI αναπτύσσεται μια νέα παγκόσμια βιομηχανία απάτης, με οικονομικό αποτύπωμα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, των κρυπτονομισμάτων και των παράνομων ψηφιακών αγορών.

Σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg, τα εγκληματικά δίκτυα δεν χρειάζονται πλέον μεγάλες εγκαταστάσεις ή εξειδικευμένο προσωπικό για να πραγματοποιούν διαδικτυακές απάτες σε διεθνή κλίμακα. Εργαλεία AI, κλεμμένα προσωπικά δεδομένα, πλαστές ιστοσελίδες και υπηρεσίες ξεπλύματος χρήματος διατίθενται ως έτοιμα προϊόντα.

Η Global Anti-Scam Alliance (GASA) εκτιμά ότι τα θύματα έχασαν συνολικά 442 δισ. δολάρια το προηγούμενο έτος στις 42 χώρες που περιλαμβάνει η σχετική έρευνα.

Το ποσό ξεπερνά ορισμένες εκτιμήσεις για την αξία του παγκόσμιου εμπορίου κοκαΐνης, αποτυπώνοντας την τεράστια οικονομική κλίμακα της απειλής.

Από την Ασία στην Αφρική: Η νέα γεωγραφία της απάτης

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση αστυνομικής επιχείρησης στο Ναϊρόμπι της Κένυας, όπου τον Ιούλιο συνελήφθησαν σχεδόν 20 Κινέζοι υπήκοοι σε διαμέρισμα πολυώροφου κτιρίου.

Σύμφωνα με τις αστυνομικές αρχές, οι ύποπτοι φέρονται να διαχειρίζονταν πλαστό επενδυτικό πρόγραμμα που στόχευε χρήστες στην Κίνα, στο Χονγκ Κονγκ και στη Μαλαισία.

Η υπόθεση αποκαλύπτει μια σημαντική αλλαγή στη λειτουργία των κυκλωμάτων. Καθώς οι κυβερνήσεις εντείνουν τις επιχειρήσεις εναντίον μεγάλων κέντρων απάτης στη Μιανμάρ και την Καμπότζη, οι εγκληματικές οργανώσεις μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους σε μικρότερες και πιο ευέλικτες εγκαταστάσεις.

Πλέον, τέτοιες επιχειρήσεις εντοπίζονται σε διαμερίσματα, ξενοδοχεία και προσωρινούς χώρους, σε περιοχές που εκτείνονται από την Αφρική μέχρι την Ευρώπη.

Σύμφωνα με στοιχεία της Interpol, έχουν εντοπιστεί άνθρωποι 89 διαφορετικών εθνικοτήτων σε κέντρα διαδικτυακής απάτης, αριθμός υπερπενταπλάσιος σε σχέση με τις αρχές του 2023.

Πώς το AI έκανε τις απάτες φθηνότερες και ταχύτερες

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά το κόστος και την ταχύτητα οργάνωσης μιας διαδικτυακής απάτης.

Οι κυβερνοεγκληματίες μπορούν πλέον να αγοράζουν έτοιμα εργαλεία, όπως πλαστές ιστοσελίδες, υπηρεσίες αποστολής μαζικών μηνυμάτων, κλεμμένα στοιχεία χρηστών και λογισμικό παραγωγής deepfake.

Σύμφωνα με στοιχεία εταιρειών κυβερνοασφάλειας, ορισμένες υπηρεσίες phishing διατίθενται με κόστος κάτω των 100 δολαρίων, ενώ πιο σύνθετα εργαλεία προσφέρονται μέσω μηνιαίων συνδρομών.

Παράλληλα, εργαλεία παραγωγής κώδικα με τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπουν ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις να δημιουργούν πειστικές απομιμήσεις τραπεζικών ιστοσελίδων.

Ανάλυση της ZeroFox για το Bloomberg έδειξε ότι οι πλαστές σελίδες phishing που εντοπίστηκαν σε εννέα επιλεγμένες πλατφόρμες ανάπτυξης λογισμικού και κατασκευής εφαρμογών AI αυξήθηκαν περισσότερο από τέσσερις φορές μέσα σε δύο χρόνια, φτάνοντας τις 10.600.

Η παράνομη αγορά των 24 δισ. δολαρίων

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται και το Xinbi Guarantee, μια κινεζόφωνη ψηφιακή αγορά που συνέδεε εγκληματικές ομάδες με προμηθευτές υπηρεσιών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο δημοσίευμα, μέσω του συγκεκριμένου οικοσυστήματος πραγματοποιήθηκαν συναλλαγές ύψους περίπου 24 δισ. δολαρίων.

Η εταιρεία ανάλυσης blockchain Chainalysis εντόπισε συναλλαγές που αφορούσαν την αγορά προσωπικών δεδομένων, λογισμικού deepfake, έτοιμων λογαριασμών στα κοινωνικά δίκτυα και υπηρεσιών νομιμοποίησης παράνομων εσόδων.

Οι αμερικανικές αρχές προχώρησαν τον Σεπτέμβριο σε ενέργειες κατά των ψηφιακών υποδομών της πλατφόρμας.

Ωστόσο, η κατάργηση μιας τέτοιας αγοράς δεν σημαίνει απαραίτητα και το τέλος της δραστηριότητας των κυκλωμάτων.

Προμηθευτές που δραστηριοποιούνταν στο Xinbi ενημέρωσαν σχεδόν αμέσως τους πελάτες τους για εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας, αναδεικνύοντας πόσο εύκολα μπορούν να ανασυγκροτηθούν οι παράνομες δραστηριότητες.

Η πίεση στις τράπεζες και στους τεχνολογικούς κολοσσούς

Η επέκταση των απατών δεν απειλεί μόνο τους ιδιώτες χρήστες, αλλά δημιουργεί σημαντικό οικονομικό βάρος και για τις επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με το Bloomberg, η HSBC αντιμετωπίζει ετήσιο κόστος περίπου 1 δισ. δολαρίων που συνδέεται με την απάτη.

Στις ΗΠΑ, οι καταγεγραμμένες απώλειες από κυβερνοεγκλήματα προσέγγισαν τα 21 δισ. δολάρια το 2025, σύμφωνα με στοιχεία των αμερικανικών αρχών.

Παράλληλα, η Meta ανακοίνωσε ότι έχει αφαιρέσει περισσότερους από 16 εκατομμύρια λογαριασμούς στο Facebook και στο Instagram που συνδέονταν με εγκληματικά κέντρα απάτης.

Η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι απέσυρε 65 εκατομμύρια παραπλανητικές διαφημίσεις, με τη συντριπτική πλειονότητά τους να αφαιρείται πριν καταγγελθεί από χρήστες.

Παρά τις παρεμβάσεις, η αντιμετώπιση των κυκλωμάτων παραμένει δύσκολη, καθώς οι δράστες μπορούν να δημιουργούν νέους λογαριασμούς και διαδικτυακές υποδομές σε ελάχιστο χρόνο.

Η ανθρώπινη πλευρά της βιομηχανίας απάτης

Πίσω από τις τεχνολογικές δυνατότητες βρίσκεται και μια σοβαρή ανθρωπιστική διάσταση.

Πολλά από τα μεγάλα κέντρα απάτης στη Νοτιοανατολική Ασία έχουν συνδεθεί με εμπορία ανθρώπων και εξαναγκαστική εργασία.

Άτομα προσελκύονται με υποσχέσεις νόμιμης απασχόλησης και στη συνέχεια υποχρεώνονται να συμμετέχουν σε διαδικτυακές απάτες.

Στην Καμπότζη, δημοσιογράφοι του Bloomberg επισκέφθηκαν εγκαταλελειμμένο κέντρο, όπου βρέθηκαν εγχειρίδια με αναλυτικές οδηγίες για τη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης με πιθανά θύματα.

Οι οδηγίες περιέγραφαν τρόπους προσέγγισης χρηστών, διαμόρφωσης ψεύτικων προσωπικών ιστοριών και σταδιακής καθοδήγησής τους προς απατηλές επενδύσεις.

Η κυβέρνηση της Καμπότζης υποστηρίζει ότι έχει εξαρθρώσει το μεγαλύτερο μέρος των παράνομων επιχειρήσεων, ωστόσο ειδικοί αμφισβητούν την έκταση της επιτυχίας της.

Η παγκόσμια απάντηση και το επόμενο στοίχημα

Κυβερνήσεις, τράπεζες και εταιρείες τεχνολογίας επιχειρούν πλέον να αντιμετωπίσουν την απειλή μέσα από συντονισμένες διεθνείς επιχειρήσεις.

Σε πρόσφατη συνεργασία μεταξύ της Meta, της Microsoft, της Coinbase, της Starlink και διωκτικών αρχών, καταργήθηκαν εκατομμύρια λογαριασμοί και ψηφιακές υποδομές που χρησιμοποιούνταν για απάτες.

Ωστόσο, το πρόβλημα παραμένει ιδιαίτερα σύνθετο, καθώς οι εγκληματικές δραστηριότητες εκτείνονται σε πολλές χώρες, ενώ τα χρήματα μεταφέρονται μέσω διαφορετικών χρηματοοικονομικών και ψηφιακών δικτύων.

Για τις επιχειρήσεις, η ανάγκη επενδύσεων στην κυβερνοασφάλεια αυξάνεται, ενώ για τις κυβερνήσεις το βασικό ζητούμενο είναι η αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών και η ταχύτερη διασυνοριακή συνεργασία.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν δημιούργησε τη διαδικτυακή απάτη, αλλά μειώνει δραστικά τα εμπόδια εισόδου και επιτρέπει στα εγκληματικά δίκτυα να δρουν ταχύτερα, φθηνότερα και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.